ZOBACZ FILM EDUKACYJNY

Wiosna pojawiła się na dobre, a wraz z nią (utrudniające nam życie) kleszcze. Kleszcze przenoszą szereg chorób, które są niezwykle niebezpieczne zarówno dla człowieka, jak i dla zwierząt. W Polsce najczęściej kleszcze przenoszą tzw. babeszjozę na zwierzęta domowe. Zdarzają się także przypadki kleszczowego zapalenia mózgu u ludzi oraz boreliozy u ludzi i psów. Ponadto kleszcze mogą wywoływać alergię miejscową w postaci zaczerwienienia i bolesności skóry.

Kleszcze należą do gromady pajęczaków, do której zaliczamy także pająki czy roztocza. Dorosłe samiczki są długości 3-4 mm, natomiast samce 2,5 mm. „Najedzone” powiększają się kilkakrotnie, osiągając 10-11 mm długości i 6-7 mm szerokości, do złudzenia przypominając siną brodawkę.
Wyróżniamy około 850 gatunków kleszczy. W naszym kraju spotkać możemy ponad 20 gatunków tych pasożytów, należących do kleszczy właściwych i obrzeżków. Wszystkie one posiadają 3 pary odnóży w czasie dojrzewania, a 4 pary odnóży, gdy są dorosłe. Dzięki nim mogą przechodzić ze źdźbła trawy czy liści na swojego żywiciela – człowieka, psa czy kota.
Kleszcze posiadają specjalny organ nazywany narządem Haller’a – wyczuwa on zapach, ciepło i wilgoć, dzięki czemu może łatwo wyczuć swojego żywiciela.
Pożywieniem kleszczy jest krew zarówno człowieka, jak i psa, kota czy każdego innego zwierzęcia. Kleszcze wkręcają się częścią swojej głowy w skórę i zaczynają ssać krew. Krew jest niezbędna do rozwoju wszystkich postaci kleszczy (oprócz jaja) – dorosłych i młodocianych.
Kleszcze żerują na ponad 300 gatunkach ssaków, ptaków i gadów. Są to przede wszystkim drobne gryzonie z rodziny nornikowatych i myszowatych. Podkreśla się też rolę innych zwierząt – wolnożyjących, np. jelenie, sarny oraz domowych – psy, konie, owce, krowy.

Cykl życiowy kleszczy trwa 2 lata. Przez ten czas z jaj złożonych przez samicę powstają kolejno: larwa, nimfa i osobnik dorosły, który znów może złożyć jaja. W ten sposób cykl się powtarza. Pod koniec lata i przez całą jesień dorosłe kleszcze (samce i samice) żywią się krwią i kopulują. Tuż przed zimą samce giną, a samice przeczekują zimę i na wiosnę składają w trawie lub pod warstwą opadłych liści od setek do tysięcy jaj. Jeśli dorosłe kleszcze nie mogą na jesieni znaleźć żywiciela, przeczekują zimę i na wiosnę znów szukają żywiciela, piją jego krew, kopulują i samica składa jaja. Z nich, późnym latem, wylęgają się sześcionożne, ruchliwe larwy, które wspinają się na źdźbła traw czy krzewy, gdzie czyhają na drobne ssaki. Po napiciu się krwi bądź opadają, bądź pozostają na tym samym żywicielu (zależy to od gatunku) i przechodzą w stan spoczynku, w trakcie którego rozwija się następne stadium – nimfa – zwykle ma to miejsce jesienią.
Nimfy pozostają w ziemi na okres zimy, są wtedy nieaktywne. Zbliżająca się wiosna aktywuje je i zaczynają poszukiwać żywiciela. Kiedy go znajdą, piją jego krew przez kilka dni i potem, już najedzone, spadają na ziemię, gdzie znów przechodzą w stan spoczynku, a po wylince przekształcają się w osobnika dorosłego.

Larwa i nimfa są tak samo niebezpieczne jak dorosły kleszcz, ponieważ również mogą przenosić czynniki chorobotwórcze „odziedziczone” po zakażonej „matce”. Właściwie, larwa jest nawet bardziej niebezpieczna od osobnika dorosłego, ponieważ jest mniej widoczna!

Cykl życiowy kleszcza:
Pierwszy rok:
Wiosna: Dorosłe samice składają jaja i giną
Lato i jesień: Larwy wykluwają się i żerują
Zima: Najedzone larwy zimują pod ściółką leśną

Drugi rok:
Wiosna: Nimfy żerują i przepoczwarzają się w dorosłe osobniki
Lato i jesień: Dorosłe osobniki żerują i samice zostają zapłodnione
Zima: Dorosłe osobniki zimują pod ściółką leśną lub na zwierzętach (jelenie, sarny)

Środowisko: Optymalne warunki dla kleszczy i ich żywicieli stanowią obszary przejściowe między dwoma różnymi typami roślinności, jak np.: brzegi lasów z graniczącymi łąkami, polany, błonia nad rzekami i stawami, zagajniki z zaroślami, obszary gdzie las liściasty przechodzi w iglasty lub odwrotnie albo wysoki w niski, obszary zarośnięte paprociami, jeżynami, czarnym bzem i leszczyną. Kleszcze spotyka się na trawie i w niskich krzakach. Wiszą na źdźbłach trawy i na spodzie liści, z tego powodu są niewidoczne. Wilgotne lato i łagodna zima sprzyjają rozprzestrzenianiu się kleszczy.

Szkodliwość: Kleszcze przenoszą szereg chorób, które są niezwykle niebezpieczne zarówno dla człowieka, jak i dla zwierząt. W Polsce najczęściej kleszcze przenoszą tzw. babeszjozę na zwierzęta domowe. Zdarzają się także przypadki kleszczowego zapalenia mózgu u ludzi oraz boreliozy u ludzi i psów. Ponadto kleszcze mogą wywoływać alergię miejscową w postaci zaczerwienienia i bolesności skóry.
Typowymi miejscami ukąszenia u człowieka są głowa, uszy, miejsca zgięcia dużych stawów, ręce i nogi. Ponieważ ślina kleszczy posiada właściwości znieczulające, ukąszenie na ogół nie zostaje zauważone i dlatego też bardzo często osoby z zachorowaniem np. na kleszczowe zapalenie mózgu nie przypominają sobie momentu ukąszenia.

Jak wyciągnąć kleszcza? Jak tylko zauważysz kleszcza na ciele, należy go możliwie szybko usunąć. Wprawdzie nie likwiduje się niebezpieczeństwa zarażenia zapaleniem mózgu i opon mózgowych, gdyż kleszcz zostawia wirusy od razu po przewierceniu skóry. Aby wyciągnąć kleszcza należy go ująć pincetą jak najbardziej z przodu, wystarczająco mocno żeby pinceta się nie ześliznęła, i wyciągnąć go prosto, bez kręcenia.
Nie zgnieść kleszcza ponieważ można spowodować wyciśnięcie jego zawartości do ciała. Niewskazane jest smarowanie kleszcza tłuszczem, ponieważ nie przyspiesza to jego odpadnięcia, a może powodować u niego wymioty, co zwiększa ryzyko zakażenia. Na rynku istnieją specjalne urządzenia do wyciągania kleszczy działające na zasadzie ssawek lub lasso.

Zapobieganie: W zapobieganiu kleszczom istotne jest: (1) osłanianie ciała, szczególnie w czasie przebywania w obszarze zalesionym; (2) używanie środków odstraszających; (3) staranne oglądanie skóry po spacerach na łonie natury;(4) w przypadku stwierdzenia obecności kleszcza na skórze należy go jak najszybciej usunąć w całości.

Zabezpieczenie psów i kotów – jest kilka preparatów, które chronią psy i koty przed kleszczami. Zawarte w nich substancje zabijają kleszcze i są nieszkodliwe dla zwierząt (oczywiście jeśli są stosowane prawidłowo).

Najlepsze preparaty na kleszcze: Kiltix, Bolfo, Preventic, Frontline. Nie należy się martwić, gdy mimo zabezpieczenia znajdziemy na psie kleszcza, gdyż nie ma substancji, która odstrasza kleszcze i powoduje, że nie atakują one psa.
Wszystkie preparaty przeciwkleszczowe gwarantują jedynie, że kleszcz nie będzie pił krwi i w ciągu 48 godzin zginie lub odpadnie.

źródło: internet

Wprowadzone przez: Karolina Stefaniak
Data wprowadzenia: 2009.05.13