image_print

Biblioteka Publiczna Miasta i Gminy w Skokach z cyklu ZNANI I NIEZNANI przedstawiać będzie sylwetki poetów, prozaików, publicystów. Na początek proponujemy Kornela Makuszyńskiego i Zbigniewa Herberta.

 

KORNEL MAKUSZYŃSKI

(ur. 8 stycznia 1884 w Stryju (obecnie na Ukrainie) – zm. 31 lipca 1953 w Zakopanem) – polski prozaik, poeta, felietonista, krytyk teatralny i publicysta. Członek Polskiej Akademii Literatury. Studia z zakresu filologii polskiej i romańskiej na Uniwersytecie Lwowskim. 1908-1910 przebywał w Paryżu. 1905-1914 recenzent teatralny Słowa Polskiego. Od 1915 w Kijowie. Od 1918 w Warszawie. 1926 państwowa nagroda literacka za poemat Pieśń o Ojczyźnie (1924). Otrzymał także Złoty Wawrzyn Polskiej Akademii Literatury. Po powstaniu warszawskim 1944 zamieszkał na stałe w Zakopanem, którego honorowym obywatelem został 1929. Debiutował tomikiem wierszy Połów gwiazd (1908). Autor humoresek i felietonów, zebranych m.in. w książkach: Rzeczy wesołe (1909), Kartki z kalendarza (1939, wydanie rozszerzone 1956). Recenzje teatralne zawarł w Duszach z papieru (tom 1-2, 1911). Niezwykle popularne utwory dla dzieci i młodzieży, np. Bardzo dziwne bajki (1916), powieści O dwóch takich, co ukradli księżyc (1928, ekranizacja 1962), Przyjaciel wesołego diabła (1930), Panna z mokrą głową (1933), Wyprawa pod psem (1936), Awantura o Basię (1937), Szatan z siódmej klasy (1937), Szaleństwa panny Ewy (1957). Ilustrowane Przygody Koziołka Matołka (część 1-4, 1933-1934) i Awantury i wybryki małej małpki Fiki Miki (część 1-2, 1935-1936). Kornel Makuszyński zmarł 31 lipca 1953 roku w Zakopanem i tam też został pochowany. Książki Makuszyńskiego zyskały wielką popularność wśród młodzieży dzięki znajomości psychiki odbiorcy, umiejętności konstruowania atrakcyjnej, często zaprawionej elementami sensacji fabuły. Optymizm, szlachetna postawa moralna zawsze sympatycznych bohaterów, wiara w dobroć ludzką, współczucie dla pokrzywdzonych – to wartości wychowawcze jego książek.

 

ZBIGNIEW HERBERT

urodził się 29 października 1924 roku we Lwowie. W czasie wojny był członkiem Armii Krajowej; w 1942 roku ukończył szkołę podchorążych. Jednocześnie uczęszczał na tajne komplety gimnazjalne i w 1943 roku zdał maturę. Następnie studiował filologię polską na tajnym Uniwersytecie Jana Kazimierza. W 1944 roku wyjechał do Krakowa. Studia na Akademii Sztuk Pięknych szybko przerwał. Później wybrał Akademię Handlową, którą ukończył jako magister ekonomii w 1947 roku. Próbował też swoich sił na wydziale prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego. Potem zaczął studiować prawo i filozofię u prof. Henryka Elzenberga na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Debiutował jako poeta na łamach tygodnika „Dziś i jutro” w roku 1950. Współpracował też z „Tygodnikiem Powszechnym”, gdzie prowadził dział felietonowy Bez ogródek. Ponadto drukował w „Przeglądzie Powszechnym” i „Twórczości”. Rozumienie jego poezji wymaga oparcia się na podstawach kultury europejskiej. Poeta odwołuje się do mitologii, historii starożytnej i wzorców klasycznych. Uaktualnia znaczenie historycznych symboli przenosząc je do świata współczesnego i przedstawiając nową ich interpretację. Łączy prosty język z głębokimi przemyśleniami humanisty. Wyznacznikiem poezji Herberta jest nieufna postawa wobec świata, drwina oraz idea rozdwojonego człowieka, rozpaczliwie poszukującego porozumienia z historią i tradycją jako źródłami rozumu. Szczególnie wyraźnie przesłanie to pojawia się w konstrukcji Pana Cogito z 1974 roku, choć sam typ bohatera pojawił się w liryce Herberta już około roku 1970. Najbardziej żywotną, uniwersalną racją istnienia wielkiej literatury, nie tylko dydaktycznej i utylitarnej, jest żyjący w społeczeństwie etos. Herbert jest bystrym ironistą, a jednocześnie adwokatem człowieka wobec zakusów historii, czego dowodzi wiele wierszy napisanych pod wpływem wydarzeń politycznych. Prowadzi dialog, a niekiedy otwartą walkę z filozofami, historykami i politykami. W jego wierszach ludzie i idee przybierają często maski bogów i antycznych bohaterów. Właściwy tylko Herbertowi dobór czerpanych z tradycji wątków, fabuł i motywów jest dowodem życia i ewolucji mitów oraz legend nierozerwalnie związanych z cywilizacją śródziemnomorską. Właśnie mity, tak stare jak i nowożytne – nie zaś pozbawione treści słowa uogólnień – stanowią korzenie poezji Herberta, tak bardzo pragnącego swą twórczością współbrzmieć z naszym starym i ciągle niespokojnym światem.
Zbigniew Herbert zmarł 28 lipca 1998 r. w Warszawie. 10 lipca 2007 Sejm Rzeczypospolitej Polskiej uchwalił rok 2008 Rokiem Zbigniewa Herberta.